26 кастрычніка, панядзелак

Вы тут

Цяжка быць дзiцем?


...У першыя гады самастойнага дарослага жыцця здавалася: як добра быць дзiцем! Нiякiх табе сур'ёзных турбот, абы, як казалi бабулi, не краў i добра вучыўся. Узорна сябе паводзiш — чакай у Новы год падарункi ад Дзеда Мароза. Дый нават калi не iдэальна, усё адно чакай, авансам, Дзед чараўнiк спагадлiвы. Маме дапамагаеш — малайчына. «Пяцёрку» са школы прыносiш — цудоўна, «тройку» — нiчога страшнага, выправiш. Зноў жа, канiкулы чатыры разы на год, а ўлетку, загуляўшыся з сябрамi-прыяцелямi, можна заходзiць дамоў толькi паабедаць i спаць... Не жыццё — малiна!


Але рана цi позна стадыя зайздрасцi i некрытычнай настальгii праходзiць. Калi ж з'яўляюцца ўласныя дзецi, ты нiбыта пражываеш дзяцiнства наноў — але ўжо з адваротнага боку, заўважаючы не толькi яго бесклапотныя радасцi, але i падводныя камянi, перыядычна параўноўваючы «тады» i «цяпер» i часам прыходзячы да высновы, што нам было прасцей жыць.

У маiм дзяцiнстве, напрыклад, не было «развiвашак» для дашкольнiкаў, але затое нiхто не патрабаваў ад нас умець чытаць i пiсаць яшчэ да паступлення ў першы клас. Нават у песеньцы захаваўся напамiн: «Лiтары розныя пiсаць... вучаць у школе». Цяпер жа, прынамсi ў сталiцы, для бацькоў звычайная справа — за год весцi дзяцей на падрыхтоўчыя курсы, дзе i чытанне, i «Я спазнаю свет», i асновы матэматыкi, i англiйская.

...Мама тэлефанавала з работы адзiн раз на дзень, каб пераканацца, што мы паелi i зрабiлi ўрокi. Сёння кантрольныя званкi дзецям — неад'емная частка выхаваўчага працэсу. Спытала ў тых, хто ў дзяцiнстве ездзiў праз паўгорада на розныя секцыi i гурткi з ключом на шыi, цi многiя з iх адпускаюць сваiх дзяцей займацца на тых жа ўмовах? Тройчы ха-ха! Без мабiльнiка ў кiшэнi цi смарт-гадзiннiка на руцэ не выпраўляюць практычна нiкога. Хтосьцi стэлефаноўваецца з бацькамi ў загадзя вызначаны час, кагосьцi «перадаюць» адзiн аднаму бацькi i педагогi, кагосьцi нават «вядзе» GPS-трэкер, а выпадкова забыты дома тэлефон i адпаведна згубленая на нейкi час сувязь — нагода для панiкi цi скандалу.

...У нас не было сваякоў i бабуль у вёсцы, таму звычайна частка летнiх вакацый праходзiла ў «заводскiм» пiянерлагеры, i праз адну-дзве змены заўсёднiкi, дзецi завадчан, пачувалiся ўжо як дома. Я дагэтуль магу намаляваць схему нашага летнiка i прыгадаць iмёны-прозвiшчы «галоўных людзей» — начальнiка, любiмых важатых i сваiх суатраднiкаў, ды-джэя i кiраўнiка творчых гурткоў. Цяпер, скажам шчыра, колькасць загарадных летнiкаў куды меншая, i набор у iх iдзе па iншых прынцыпах, таму знiкла такое каштоўнае адчуванне «свойскасцi» — дзецi падтрымлiваюць стасункi ў лепшым выпадку год-другi, потым разыходзяцца, як у моры караблi, i жывуць кожны сваiмi iнтарэсамi. Да таго ж сёлета праз неспрыяльныя эпiдэмiялагiчныя ўмовы «бацькоўскiя днi» ператварылiся ў сустрэчы цераз агароджу, без магчымасцi абняцца i паказаць усе патаемныя i любiмыя месцы — якая ўжо тут радасць?

Сёлета дзецям наогул давялося няпроста, магчыма, нават больш, чым нам. Вясновыя канiкулы для многiх перайшлi акурат у самаiзаляцыю, выпускныя ў садках i школах вымушана адмянiлiся, забаўляльныя цэнтры i культурныя ўстановы зачынiлiся, з планаў на лета ў многiх «выпала» паездка на мора цi ў вёску да бабулi... Альтэрнатыў засталося насамрэч няшмат — дом, вулiца, гаджэты; калi пашанцавала з водпускам бацькоў — вылазкi на дачу цi на прыроду. I тым не менш дзецi справiлiся: самi цi з дапамогай дарослых знайшлi сабе занятак, назапасiлi сонца i ўражанняў, выраслi з усiх запасаў адзення i абутку i будуюць планы на блiзкую ды аддаленую перспектыву. Яны прабiваюць свае шляхi, «прарастаюць», нiбы кветкi праз асфальт. I я разумею, што гэтай дзiцячай неўтаймоўнасцi, аптымiзму i ўменню марыць без межаў варта павучыцца, па магчымасцi падтрымаць, а калi не ўмееш — проста не перашкаджаць.

Вiкторыя ЦЕЛЯШУК

Прэв’ю: veselam.la.lv

Выбар рэдакцыі

Культура

Прывіды беларускіх муроў. Балі ў разбураным замку

Прывіды беларускіх муроў. Балі ў разбураным замку

Бона Сфорца не была ў Белым Ковелі, але танцуе там у выглядзе прывіду.

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне.