Вы тут

Прыватная ініцыятыва


Дачны сезон закончыўся. Стаяць, настываюць сярод халоднага туману прыціхлыя хаты з завешанымі фіранкамі вокнамі, красуюць каля іх шыкоўныя букеты бабінага лета, на якія няма каму любавацца. Вёска апусцела, па ўсёй доўгай вуліцы вечарам рэдка дзе ўбачыш дым над комінам ды агеньчык у акне, дый той хутка згасае: старыя людзі рана кладуцца спаць. Праедзе толькі якая машына разы два на дзень — і зноў цішыня, такая пранізлівая, што чуваць, як кладзецца на зямлю рудаваты ліст, што плаўна спусціўся з суседскага клёна.


Такая вось восеньская сумнаватая карціна. Адзінае, што радуе, — вёска ўсё роўна жывая, дый не памрэ, пэўна, ніколі. Занядбаныя хаты, якія падлягаюць зносу, — гэта не пра нас. Нерухомасць, няхай сабе і 1925 года пабудовы з неабшаляванымі сценамі, за нейкія сорак кіламетраў ад Мінскай кальцавой, — сёння ў цане. Такую хату спадчыннікі прадаюць за шэсць тысяч долараў. Праўда, патэнцыйныя пакупнікі ездзяць-ездзяць, а не купляюць. Але гэта пакуль. На вясну, ды яшчэ калі ў гаспадароў хопіць розуму цану знізіць, ахвотныя абавязкова знойдуцца. Не кажу ўжо пра пустыя незабудаваныя ўчасткі — сёлета раскупілі амаль усё, нават будоўлю распачалі. Час мяняецца, а коласаўскае «зямля не зменіць і не здрадзіць» для беларусаў застаецца ці не галоўным па жыцці дэвізам, прычым маецца на ўвазе менавіта ўласны агарод, хай сабе і ўсяго на шасці сотках...

Нядаўна ў рэдакцыю пісьмо прыйшло ад шматгадовых нашых падпісчыкаў з Гродзеншчыны. Шаноўная Ніна Іванаўна ў апошніх яго радках зрабіла прыпіску: маўляў, не трэба яго друкаваць, я не скарджуся, проста паразмаўляла са сваёй газетай аб набалелым. Але, паколькі ў допісе ёсць ідэя, якую не магу не агучыць, дазволю сабе ўсё ж некаторыя радкі працытаваць (спадзяюся, іх аўтарка на мяне за тое не пакрыўдзіцца).

Вёска, у якой жыве Ніна Іванаўна, знаходзіцца ў маляўнічым месцы. Раней тут было ўсё: «школа, клуб, бібліятэка, ФАП, аддзяленне сувязі, магазін, цэнтр калгаса». Цяпер з усяго пералічанага застаўся адзін магазін, дый жыхароў для былога цэнтра калгаса няшмат — нейкіх паўтары сотні чалавек. Пошту возіць машына, кнігі — бібліёбус (раз на паўгода), на ФАПе пяты год няма медработніка, клуб як дом культуры не дзейнічае, будынак былой калгаснай канторы стаіць пусты. «Не прыміце гэта ўсё як скаргу, — піша аўтарка ліста, — з усімі выцякаючымі рашэннямі. Гэта бяда не толькі нашай вёскі — час такі настаў». І далей — з-за чаго, уласна кажучы, я і асмелілася гэта пісьмо працытаваць: «Каб знайшоўся добры гаспадар, узяў у арэнду ці купіў усе пустуючыя пабудовы ў вёсцы, пераўтварыў бы яе ў зону адпачынку. Тут жа такое маляўнічае месца — і рэчка ёсць, і сажалка, дзе рыбу разводзілі, і крыніцы з чыстай крыштальнай вадой...»

Упэўнена: так пра свае родныя мясціны могуць сказаць жыхары любой «неперспектыўнай» вёскі. І менавіта ў іх, «неперспектыўных», сёння якраз перспектывы і ёсць. Тыя самыя, пра якія і піша Ніна Іванаўна. Галоўнае, каб для кожнага паселішча знайшоўся, як паважліва называе наша чытачка, «гаспадар». Чалавек, які хоча жыць і працаваць на зямлі і які не пабаіцца ўкласці ў яе развіццё свае сродкі.

Здаецца, і нямала ў нас такіх людзей. Чаму ж тады мы з ахвотай купляем сядзібу з агародчыкам для сябе, а далей думкі і памкненні, нават пры наяўнасці сродкаў і магчымасцяў, не сягаюць? Спрыяльных умоў і прэферэнцый для адкрыцця сваёй справы на вёсцы, асабліва пасля падпісання апошнім часам адпаведных прэзідэнцкіх указаў, больш чым у каго іншага. Чаго ж тады не хапае?

Напэўна, элементарнай смеласці. Пачынаць справу на закінутым будынку ці ўвогуле на пустым месцы складана і рызыкоўна. Цяжка ўявіць, што нешта атрымаецца, што балота ператворыцца ў луг, што завіруе жыццё там, дзе яно некалькі дзесяцігоддзяў згасае...

Нядаўна ў рэйтынгу найлепшых месцаў адпачынку ў СНД у першай дзясятцы аказаўся парк актыўнага адпачынку «Якуцкія горы». Гэта на маёй радзіме, ля вёскі Якуты. Гадоў дваццаць назад мы ўсе са скептычным недаверам назіралі, як хлопцы з мясцовымі каранямі вырашылі ўкласці свой капітал у, здавалася б, безнадзейную справу. Бо «горы» літаральна імі і былі — проста высокія пагоркі сярод лесу побач з «неперспектыўнай» вёскай. Спачатку там зрабілі лыжную трасу з пад'ёмнікам, пасля пабудавалі гасцявы дом, дзе можна было зладзіць вяселле і юбілей на прыродзе, невялікі гатэль. Не адразу — за два дзесяцігоддзі, пакрысе. Снегаходы, квадрацыклы, пейнтбол, лазербол, з дзясятак розных атракцыёнаў, экстрэмальныя камандныя гульні... Адпаведна — і наведвальнасць, і прыбытак, і рэклама, і высокі рэйтынг. І працоўныя месцы для жыхароў вёскі, якую яны самі наўрад ці назавуць сёння неперспектыўнай. За ўсім гэтым — гады пастаяннай упартай працы мэтанакіраваных людзей, якія і не спадзяваліся, што будзе лёгка.

Скажаце, хутчэй выключэнне, чым правіла? Яно і не стане ў нашай свядомасці правілам, і ніякія прэферэнцыі не дапамогуць, пакуль большасць з нас не навучыцца глядзець трошкі далей, чым праз плот утульнага маленькага агародчыка.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

alena@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Культура

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

 У 2019 годзе прэміяй «За духоўнае адраджэнне» былі адзначаны перакладчыкі Бібліі на беларускую мову.

Палітыка

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

У бягучым годзе стартуе рэалізацыя 28 інтэграцыйных праграм Саюзнай дзяржавы.

Грамадства

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Ідэя стварыць гурток авіямадэлістаў у нейкім сэнсе звязана і з размяшчэннем побач з райцэнтрам былога ваеннага аэрадрома.

Грамадства

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Будаўнічыя ідэі распрацоўваюцца ў лабараторыі аднаго брэсцкага вучонага.