Вы тут

Калі бушуюць Нептун і Пярун


Як трэ­ба ся­бе па­во­дзіць у час вя­лі­кай ва­ды?

Хоць сё­ле­та вес­на­вой па­вод­кі і не бы­ло, ад­нак на­пе­ра­дзе но­вы се­зон, ка­лі вя­лі­кая ва­да мо­жа на­ра­біць бя­ды. У апош­ні час не­ад'­ем­най част­кай бе­ла­рус­ка­га клі­ма­ту ста­лі ліў­не­выя даж­джы. Пра­цяг­ва­юц­ца яны, як пра­ві­ла, ня­доў­га — мак­сі­мум па­ру га­дзін. Ад­нак страш­ныя яны сва­ёй ін­тэн­сіў­нас­цю — ва­да льец­ца так хут­ка, што не па­спя­вае ўсмак­тац­ца ў зям­лю. Ліў­не­вая ка­на­лі­за­цыя
ў не­ка­то­рых мес­цах тра­ды­цый­на не спраў­ля­ец­ца, і ву­лі­цы па­чы­на­юць пе­ра­тва­рац­ца ў веніцыянскія.

25-56

«Ра­зы­нка» ліў­не­вых даж­джоў у іх ла­каль­нас­ці. Па­куль на не­каль­кіх квад­рат­ных кі­ла­мет­рах баль пра­віць Неп­тун, на ін­шай тэ­ры­то­рыі і сле­ду гэ­та­га ня­ма. Пе­ра­ка­наў­ся ў гэ­тым на аса­біс­тым во­пы­це шмат га­доў та­му, ка­лі сты­хія пры­му­сі­ла на паў­да­ро­зе да мэ­ты па­езд­кі пра­вес­ці га­дзі­ну ў спы­не­ным па­ся­род пе­ра­го­ну аў­то­бу­се. Пас­ля да­ве­даў­ся, што ў тым ра­ё­не го­ра­да, ку­ды на­кі­роў­ваў­ся, з не­ба ўпа­ла толь­кі не­каль­кі кро­пель. Ха­ця ад­лег­ласць не та­кая і вя­лі­кая — па пра­мой кі­ла­мет­раў дзе­сяць.

 

Ве­не­цыя на бе­ла­рус­кі лад

— Бла­кі­ра­ван­не лю­дзей у гра­мад­скім транс­пар­це — гэ­та адзін з фак­та­раў не­бяс­пе­кі і ба­дай што, адзін з па­раў­наль­на бяс­крыўд­ных, — га­во­рыць прэс-сак­ра­тар Мінск­ага га­рад­ско­га ўпраў­лен­ня Мі­ніс­тэр­ства па над­звы­чай­ных сі­ту­а­цы­ях Ві­таль Дэ­мбоўскі. — Ад­нак пе­ра­крыць шлях ад­ступ­лен­ня ва­да мо­жа і ў па­мяш­кан­нях, якія зна­хо­дзяц­ца ні­жэй за ўзро­вень зям­лі.

Так­са­ма пры ліў­нях на­зі­ра­юц­ца іс­тот­ныя пе­ра­боі энер­га­за­бес­пя­чэн­ня ці яно ўво­гу­ле зні­кае з-за па­шко­джан­няў лі­ній элект­ра­пе­ра­дач. Моц­ная ва­да мо­жа вы­клі­каць апоў­зні ці іс­тот­на па­шко­дзіць аў­та­ма­біль­ную да­ро­гу. Жы­ха­рам да­моў, якія зна­хо­дзяц­ца ў ні­зін­ных мес­цах, трэ­ба быць га­то­вы­мі да та­го, што сты­хія ры­зы­куе за­та­піць іх гас­па­дар­чыя па­бу­до­вы, ага­ро­ды ці на­ват да­мы.

25-44

Та­му, ка­лі лі­вень за­спеў вас на ву­лі­цы, не бя­жы­це ў пад­зем­ныя пе­ра­хо­ды ці ін­шыя за­глыб­ле­ныя мес­цы. Пад­час чар­го­ва­га па­то­пу ў ста­лі­цы ў 2004 го­дзе ў пад­ва­ле жы­ло­га до­ма па ву­лі­цы Кі­ра­ва за­гі­нуў біз­нес­мен. Ён на­ма­гаў­ся ўра­та­ваць да­ку­мен­ты з кра­мы па про­да­жы ве­ла­сі­пе­даў, якая зна­хо­дзі­ла­ся ў пад­ва­ле, але на шля­ху на­зад не здо­леў ад­чы­ніць дзве­ры. Уз­ро­вень ва­ды пад­ня­ўся на­столь­кі, што іх за­клі­ні­ла. Па­мят­ная да­гэ­туль тра­ге­дыя на стан­цыі мет­ро «Ня­мі­га» (якая, да­рэ­чы, зна­хо­дзіц­ца ў мес­цы, якое за­лі­вае пад­час кож­на­га моц­на­га даж­джу), ка­лі ў ціс­ка­ні­не на мок­рых пры­ступ­ках за­гі­ну­лі 53 ча­ла­ве­кі. А ў лі­пе­ні 2013 го­да аў­тар гэ­тых рад­коў стаў ві­да­воч­цам та­го, як вя­лі­кая ва­да хлы­ну­ла на­ўпрост на пе­рон стан­цыі мет­ро «Парк Ча­люс­кін­цаў» — не спра­віў­ся ста­ры ліў­не­вы ка­лек­тар, па­бу­да­ва­ны шмат дзе­ся­ці­год­дзяў та­му.

Лепш за ўсё прос­та не вы­хо­дзіць па маг­чы­мас­ці з ква­тэ­ры або з пра­цы і пе­ра­ча­каць не­па­гадзь там. Ка­лі ж бу­ды­нак, у якім вы зна­хо­дзі­це­ся, па­чы­нае ві­да­воч­на пад­топ­лі­ваць, вы­клю­чы­це элект­рыч­насць і газ, шчыль­на за­чы­ні­це вок­ны і дзве­ры і тэ­ле­фа­нуй­це ў служ­бу 101.

Як па­збег­нуць гід­ра­ўда­ру

Глы­бо­кія лу­жы­ны на да­ро­гах, якія ўтва­ра­юц­ца пад­час моц­ных ліў­няў, мо­гуць стаць пры­чы­най сур'­ёз­най аў­та­ма­біль­най не­па­лад­кі, імя якой — гід­раў­ліч­ны ўдар. Ме­ха­нізм яго ўтва­рэн­ня і дзе­ян­ня вель­мі прос­ты. Праз па­вет­ра­ны фільтр у ка­ме­ру спаль­ван­ня ру­ха­ві­ка трап­ляе ва­да, якая, як вя­до­ма са школь­на­га кур­са фі­зі­кі, не сціс­ка­ец­ца. Як толь­кі кроп­лі ва­ды пра­нік­лі ў цы­лінд­ры, то на так­це сціс­кан­ня пор­шань пры ру­ху ўго­ру ўпрэц­ца ў вод­ны «ко­рак». З хут­ка­сцю ла­ві­ны па­чы­нае рас­ці ціск унут­ры цы­лінд­ра. Ру­ха­вік жа пра­цяг­вае цыкл і на­ма­га­ец­ца да­вес­ці пор­шань да верх­ня­га ста­но­ві­шча. Ён ім­гнен­на спы­ня­ец­ца, а ка­лен­ча­ты вал пра­цяг­вае кру­ціц­ца, пры­мае на ся­бе ве­лі­зар­ную на­груз­ку і час­та ла­ма­ец­ца сам. Да­ро­га аў­та­ма­бі­лю ў та­кім вы­пад­ку толь­кі ад­на — на стан­цыю тэх­ніч­на­га аб­слу­гоў­ван­ня. І на сам ра­монт да­вя­дзец­ца вы­дат­ка­ваць круг­лень­кую су­му.

Гід­ра­ўдар прос­та атры­маць, але яшчэ пра­сцей па­пя­рэ­дзіць маг­чы­масць яго ўзнік­нен­ня і збе­раг­чы гро­шы. Са­чы­це за звод­ка­мі на­двор'я, і ка­лі сі­ноп­ты­кі па­пя­рэдж­ва­юць аб ліў­нях, прос­та ўстры­май­це­ся ад па­езд­кі. Ка­лі аў­та­ма­біль ста­іць у ні­зі­не, пе­ра­пар­куй­це яго на больш вы­со­кім мес­цы. А ка­лі не­бяс­печ­нае на­двор'е за­спе­ла ў да­ро­зе, трэ­ба па­воль­на пе­ра­стро­іц­ца ў край­ні пра­вы рад, за­глу­шыць ру­ха­вік і ча­каць, па­куль прой­дзе дождж. Аў­то для па­ез­дак па вя­лі­кай ва­дзе не пры­зна­ча­на, тым больш што цер­піць ад яе не толь­кі ру­ха­вік, але і элект­ра­пра­вод­ка.

Не эка­ном­це на бяс­пе­цы

Ліў­не­выя даж­джы ў цёп­лы пе­ры­яд го­да час­та су­пра­ва­джа­юц­ца на­валь­ні­цай. Джган­не ма­ла­нак уяў­ляе са­бой пры­го­жае ві­до­ві­шча, але ра­зам з тым і смя­рот­на не­бяс­печ­нае. Са­мае бяс­крыўд­нае на­ступ­ства не­па­га­дзі, якое ба­чыў кож­ны ча­ла­век, — гэ­та рас­ко­ла­ты ствол дрэ­ва.

— Звы­чай­на па­вет­ра ток не пра­во­дзіць, — тлу­ма­чыць Ві­таль Дэ­мбоў­скі. — Ад­нак пры на­валь­ні­цы яно страч­вае гэ­тую ўлас­ці­васць, бо роз­насць па­тэн­цы­я­лаў па­між аб­ло­ка­мі і зям­лёй яго іа­ні­зуе. Па гэ­тым ка­на­ле і пра­хо­дзіць ма­лан­ка, бо пры­ро­да імк­нец­ца зра­біць гэ­тыя па­тэн­цы­я­лы ад­ноль­ка­вы­мі. Раз­рад мо­жа іс­ці або з воб­ла­ка на зям­лю, або з зям­лі на воб­ла­ка. «Ра­дзі­ма» ма­лан­кі — гэ­та так зва­ны лі­дар. Ім мо­жа быць са­мы вы­со­кі пункт на па­верх­ні. Ка­лі ад яго ёсць за­зям­лен­не, ён бу­дзе пры­цяг­ваць да ся­бе элект­рыч­ны раз­рад звер­ху. Як мы ве­да­ем са шко­лы, элект­рыч­ны ток заўж­ды ідзе па шля­ху най­мен­ша­га су­пра­ціў­лен­ня. І ў той мо­мант, ка­лі роз­насць па­тэн­цы­я­лаў ста­но­віц­ца най­боль­шай і па­вет­ра іа­ні­за­ва­на мак­сі­маль­на, ад­бы­ва­ец­ца пра­бой. Ад­нак раз­ра­ду пра­сцей іс­ці ў зям­лю праз ней­кі аб'­ект, які мае леп­шую за іа­ні­за­ва­нае па­вет­ра элект­рыч­ную пра­вод­насць. Ме­на­ві­та та­му ах­вя­ра­мі ма­лан­кі ста­но­вяц­ца лю­дзі, якія ха­ва­юц­ца пад адзі­но­кі­мі дрэ­ва­мі ці якіх на­валь­ні­ца за­спя­вае, на­прык­лад, у по­лі.

Ле­тась на­пры­кан­цы мая ў Сто­лін­скім ра­ё­не ма­лан­ка за­бра­ла жыц­цё па­сту­ха. Ра­бот­нік мяс­цо­ва­га СВК па­свіў ка­роў блі­зу вёс­кі. Ка­лі па­ча­ла­ся не­па­гадзь, муж­чы­на вы­ра­шыў пе­ра­ча­каць на­валь­ні­цу ў ва­гон­чы­ку по­бач. Ад­нак раз­рад ма­лан­кі па­цэ­ліў як­раз у яго. Баць­ка дзвюх да­чок за­гі­нуў на мес­цы...

— На лю­бым аб'­ек­це па­він­на быць ма­лан­ка­а­ба­ро­на, — тлу­ма­чыць Ві­таль Дэ­мбоў­скі. — Гэ­тая ня­хіт­рая пры­ла­да скла­да­ец­ца з трох час­так. Па-пер­шае, гэ­та пры­ём­нік, які і бу­дзе пры­маць на ся­бе раз­рад. Ён па­ві­нен быць вы­шэй­шым за аб'­ект, які аба­ра­няе. Па-дру­гое, гэ­та сам ма­лан­ка­ад­вод, які і бу­дзе на­кі­роў­ваць раз­рад у зям­лю. І, на­рэш­це, за­зям­лен­не. Ка­лі яго зра­біць абы-як, то энер­гія раз­ра­ду не бу­дзе рас­сей­вац­ца ў зям­лі бяс­печ­на і мо­жа па­пса­ваць аб'­ек­ты, якія там зна­хо­дзяц­ца. Гэ­та мо­гуць быць раз­на­стай­ныя пад­зем­ныя ка­бе­лі, тру­ба­про­ва­ды. Та­му за­зям­лен­не трэ­ба ра­біць, дак­лад­на ве­да­ю­чы, што ж зна­хо­дзіц­ца на не­каль­кі мет­раў ні­жэй. А лепш да­вер­це гэ­тую пра­цу спе­цы­я­ліс­там.

Мы су­ты­ка­лі­ся і з тым, што лю­дзі вы­ра­ша­лі сэ­ка­но­міць на ма­лан­ка­а­ба­ро­не і лі­чы­лі, што ад на­валь­ні­цы дом аба­ро­ніць... ку­сок дро­ту, які вы­сту­пае над да­хам. Ад­нак гэ­ты дрот зга­рыць ад пер­ша­га ж пры­цяг­ну­та­га раз­ра­ду і, больш за тое, ры­зы­куе пад­па­ліць са­му ха­ту. Ка­лі ж не­бяс­печ­нае на­двор'е за­спе­ла вас там, то за­чы­ні­це ўсе вок­ны і ды­ма­хо­ды. Тры­май­це­ся да­лей ад пра­вод­кі і ан­тэн. І ўво­гу­ле вы­ключ­ыце ўсе элект­ра­пры­бо­ры.

А вось на ад­кры­тай мяс­цо­вас­ці ўсё ку­ды скла­да­ней. Дзей­ні­чаць трэ­ба ў за­леж­нас­ці ад та­го, дзе ме­на­ві­та зна­хо­дзі­це­ся. Ка­лі на­валь­ні­ца за­ста­ла вас на ва­да­ёме, то хут­ка плы­ві­це да бе­ра­га. Не стой­це бліз­ка ка­ля лі­ній элект­ра­пе­ра­дач. У ле­се лепш сха­вац­ца па­ся­род кус­тар­ні­каў ці вы­со­кай тра­вы. На ад­кры­тай мяс­цо­вас­ці пер­шае, што пры­хо­дзіць у га­ла­ву з-за стра­ху, — гэ­та жа­дан­не ўця­чы. Ад­нак яно ж вель­мі ры­зы­коў­нае. Ку­ды бяс­печ­ней лег­чы на зям­лю ці пры­сес­ці, пры­гнуў­шы га­ла­ву. Не спра­буй­це ўця­чы ад на­валь­ні­цы на ве­ла­сі­пе­дзе ці ма­та­цык­ле. Збег­чы ад хма­ры вам на­ўрад ці ўдас­ца, а вось аб'­ект, які хут­ка пе­ра­соў­ва­ец­ца, яшчэ лепш пры­цяг­вае да ся­бе элект­рыч­ны раз­рад. Бы­лі вы­пад­кі, ка­лі ма­лан­ка за­бі­ва­ла ве­ла­сі­пе­дыс­таў. Та­му лепш па­кі­нуць двух­ко­ла­вы транс­парт­ны сро­дак і пе­ра­ча­каць дождж не блі­жэй за 30 мет­раў ад яго. А вось ча­ла­век, які ся­дзіць у аў­та­ма­бі­лі з за­чы­не­ны­мі вок­на­мі, ад ма­лан­кі за­стра­ха­ва­ны.

А раптам ма­лан­ка?

Па роз­ных звест­ках, за год у све­це на­валь­ні­ца за­бі­рае жыц­ці ад трох да дзе­ся­ці ты­сяч ча­ла­век. Вы­бар срод­каў са­ма­стой­най да­па­мо­гі для ча­ла­ве­ка, у яко­га тра­пі­ла ма­лан­ка, зу­сім не­вя­лі­кі. Ён аб­мя­жоў­ва­ец­ца штуч­ным ды­хан­нем «рот у рот», не­пра­мым ма­са­жам сэр­ца ды аб­лі­ван­нем га­ла­вы ха­лод­най ва­дой. І ў лю­бым вы­пад­ку трэ­ба як ма­га хут­чэй на­браць ну­мар «103»...

Ва­ляр'­ян ШКЛЕН­НІК.

 

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.