Вы тут

Блуканні па калідорах самотнасці


У перыядычным друку часта можна сустрэць таго ці іншага аўтара, чые празаічныя ці паэтычныя спробы здольны зацікавіць, але імя аўтара ні аб чым ні кажа, творчая біяграфія больш чым сціплая, а іншыя творы пісьменніка часам не так лёгка знайсці. Сярод такіх — Наталля Канстанцінава. Яна нарадзілася і жыве ў Мінску, скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Апавяданні і аповесці творцы друкаваліся ў часопісах «Маладосць», «Полымя», «Нёман», «Новая Няміга літаратурная»… Некаторыя творы змешчаны таксама ў калектыўным зборніку «Скажы, што кахаю…» («Мастацкая літаратура») і міжнародным зборніку «Ніць» Еўразійскай творчай гільдыі (Лондан). Вось і ўсё, што вядома пра Наталлю Канстанцінаву з адкрытых крыніц.


Важнай тэме — пошуку сябе і свайго чалавека, які б раздзяліў жыццёвы шлях, прысвечана, здаецца, ключавая аповесць для аўтара «Усё яшчэ наперадзе…», у цэнтры сюжэта якой — юнак Ігар. Знешне — надзвычай прывабны мускулісты хлопец, які імкнецца не нагадваць бясфоменную камлыгу, але і да «спаборніцкіх кандыцый» яму далёка. Унутрана спакойны, удумлівы, мэтанакіраваны. Сабе шукае такую ж, але, заўважаючы прыемные рысы ў знешнім выглядзе ці характары той ці іншай маладой асобы, спакушаецца і раздумвае пра магчымасць ці немагчымасць вяселля. Ідэальны вобраз для яго — добрапрыстойная, сур’ёзная, разумная, сучасная, адукаваная і, надзвычай важна, дзейная… Герой імкнецца адпавядаць такім дзяўчатам, хоць, праўда, яго выбар па жыцці не асабліва суадносіцца з мэтай: часта тое, чаго яму хочацца, само трапляе ў рукі. За работу, напрыклад, Ігару асабліва змагацца не даводзіцца — яе прапаноўваюць, і цяжкасцей у той ці іншай сферы ў героя чамусьці не ўзнікае. Галоўная праблема персанажа, а разам з ім час ад часу і кожнага з нас — адсутнасць імкнення да аналізу, глыбокай рэфлексіі, за якімі б з’явіліся пэўныя высновы, што дапамагаюць рушыць далей. Герой, нягледзячы на прынцыповасць (а ўсе мы, як правіла, лічым сябе прынцыповымі асобамі), ідзе на повадзе ў неўсвядомленых жаданняў, збегу акалічнасцей. Аднак у разнастайнасці прапаноў ён так і не абірае ніводнай.

Аўтар глядзіць на свайго персанажа з цікаўнасцю і быццам спачувае. Асабліва гэта счытваецца ў апошніх радках аповесці: «Так, жыцця пачатак — мноства калідораў. Ніхто не ведае, які з іх выведзе да сапраўднага кахання. І што рабіць? Заходзіць па чарзе ў кожны, рабіць некалькі крокаў і, зразумеўшы, што ён не твой, уцякаць? Або выбраць адзін на ўдачу і крочыць па ім да канца, куды б ён ні завёў: ва ўтульны пакойчык, дзе ты апынешся разам з сям’ёй, ці да новага шляху, які зноў разыдзецца на некалькі сцежак, і так бясконца? Магчымасцей шмат, жыццё адно. У мяне яно толькі пачынаецца, і ўсё яшчэ наперадзе». Песімістычны фінал насамрэч не дае надзеі на тое, што ўмоўны Ігар зможа некага ашчаслівіць і стане шчаслівым сам.

Мужчыны, але крыху іншага складу, — асноўныя дзеючыя асобы і ў іншых творах пісьменніцы, у тым ліку ў дэтэктыўнай аповесці «Як карміць трусоў». Добра структураваны твор з размераным сюжэтам, са шматлікімі адступленнямі (тут адчуваецца веданне аўтарам асноў філасофіі) і вялікай колькасцю персанажаў не інтрыгуе, не вабіць асаблівымі тайнамі і загадкамі. Такіх гісторый (з забойствам, прычына якога — грошы і жарсць) у літаратуры, а апошнім часам найбольш у кіно, хапае з лішкам. Каштоўнасць сюжэта — менавіта ў разважаннях галоўнага героя Алексея, таксама адзіночкі па жыцці. Нельга з няшчасця рэзка пераскокнуць у шчасце, робіць ён выснову і ў нечым працягвае разважанні героя папярэдняга твора.

ўжо цалкам, паўнавартасна раскрываецца ў больш метафарычных апавяданнях «Картачныя ігры», «Муза» і асабліва моцна ў «Лёгкім подыху мары». Часткова належачы жанру антыўтопіі, апошняя спроба расказвае пра ідылічнае грамадства: людзі, дзякуючы своеасабліваму адкрыццю, некалькі стагоддзяў таму разгадалі тайну бяссмерця. Але іх свет механічны, і кожны чалавек, які амаль увесь час знаходзіцца ў спецыяльным пакоі-ячэйцы, згодна з пэўнай праграмай, — пад кантролем. Як і належыць антыўтопіі, «Лёгкі подых мары» мае на ўвазе парадзіраванне ўтопіі як жанру: мара ператвараецца ў кашмар. Як правіла, антыўтопіямі можна называць толькі творы, у якіх, як і ва ўтопіі, шмат увагі надаецца характарыстыкам палітычнага, сацыяльнага, культурнага ўладкавання свету будучага або альтэрнатыўнай рэальнасці. Аднак у творы Наталлі Канстанцінавай адсутнічае погляд на пэўныя з’явы той жа палітычнай ці сацыяльнай сферы — пра гэта гаворка ўвогуле не вядзецца, бо галоўнай мэтай аўтара было паказаць, што жыццё чалавека, нават вельмі працяглае ці тэарэтычна бясконцае, без кахання не мае сэнсу.

Яўгенія ШЫЦЬКА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Беларусы расчараваліся ў доларах

Беларусы расчараваліся ў доларах

Па выніках года наша насельніцтва не толькі значна астыла да гэтай валюты, але і працягвае пазбаўляцца ад яе рэкорднымі тэмпамі.

Грамадства

Навука голасу, дызайн лекаў і сакрэт шчаслівага бацькоўства

Навука голасу, дызайн лекаў і сакрэт шчаслівага бацькоўства

«Інавацыйны шторм» — гэта бітва простых слоў са складанымі тэрмінамі.

Палітыка

Се Сяаюн: Супрацоўніцтва Кітая і Беларусі — прыклад міжнародных адносін новага тыпу

Се Сяаюн: Супрацоўніцтва Кітая і Беларусі — прыклад міжнародных адносін новага тыпу

Беларусь і Кітай адзначаюць адметную дату — 30-годдзе ўстанаўлення дыпламатычных адносін.

Грамадства

Дзе падпрацаваць пасля Новага года?

Дзе падпрацаваць пасля Новага года?

Псіхолагі раяць пачынаць не з маніторынгу рынку, а з некалькіх пытанняў самому сабе — каб вызначыцца з прыярытэтамі.